Son yıllarda obezite ve Tip 2 diyabet tedavisinde adından sıklıkla söz ettiren zayıflama iğneleri (GLP-1 reseptör agonistleri) sağladıkları etkili kilo kaybı sayesinde dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından adeta bir mucize gibi kullanılmaktadır. Kilo yönetimi üzerindeki başarıları klinik olarak kanıtlanmış olsa da, bu ilaçların uzun vadeli sistemik etkileriyle ilgili bilimsel araştırmalar tüm hızıyla devam etmektedir.
2026 Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi (AAOS) Yıllık Kongresi'nde sunulan yepyeni ve geniş kapsamlı bir araştırma, madalyonun diğer yüzünü çevirerek çok önemli
bulguları gözler önüne serdi. Çalışma, bu ilaç grubunun ortopedik cerrahiler sonrasında bazı yüz güldürücü sonuçlarla ilişkili olduğunu gösterirken; uzun vadede osteoporoz, gut ve osteomalazi gibi ciddi kemik-eklem rahatsızlıklarının riskinde belirgin bir artış olabileceğine dikkat çekiyor.
Madalyonun Ön Yüzü: Ameliyat Sonrası İyileşmeye Olumlu Etkiler
Michigan State Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden araştırmacılar, zayıflama iğnesi kullanan hastaların klinik tablosunda artık 5 ve hatta 10 yıllık takip verilerinin oluştuğunu belirtiyor.
Çalışmanın ilk aşamasında, 2010-2023 yılları arasında kalça/diz protezi, ön çapraz bağ onarımı, omurga füzyonu ve kırık cerrahileri gibi majör ortopedik operasyonlar geçiren obezite hastalarının verileri incelendi. Bulgular, GLP-1 tedavisinin cerrahi sonrası iyileşme sürecini bazı yönlerden olumlu desteklediğini gösterdi:
Daha Düşük Enfeksiyon Oranları: Özellikle diz ve kalça protezi ameliyatlarından sonra cerrahi alan enfeksiyonu gelişme riski, ilaç kullanan grupta anlamlı şekilde daha az görüldü.
Azalan Acil Başvuruları: Ameliyat sonrasındaki kritik süreçte hastaların acil servise başvuru olasılıkları daha düşük bulundu.
Revizyon İhtiyacında Azalma: Diz protezi ameliyatı geçiren hastalarda, ilerleyen süreçte ikinci bir düzeltme ameliyatına (revizyon cerrahisine) ihtiyaç duyma oranı
belirgin şekilde azaldı. Ancak el bileğindeki sinir sıkışmasını hedefleyen karpal tünel cerrahisinde revizyon oranının arttığı not edildi.
Madalyonun Arka Yüzü: 5 Yıllık Takipte Kemik Sağlığı Riskleri
Araştırmanın ikinci ve en çok ses getiren bölümünde ise Tip 2 diyabeti ve obezitesi (VKİ 30 𝑘𝑔/𝑚2 ve üzeri) olan yaklaşık 73.500 GLP-1 kullanıcısı; yaş, cinsiyet, sigara kullanımı ve HbA1c gibi parametreler açısından birebir eşleştirilmiş benzer özelliklerdeki
kontrol grubuyla 5 yıl boyunca kıyaslandı. İstatistiksel olarak anlamlı çıkan sonuçlara göre uzun vadede şu risk artışları saptandı:
Osteoporoz (Kemik Erimesi) Riskinde %29 Artış: İlaç kullananlarda osteoporoz görülme oranı %4,1 iken, kontrol grubunda bu oran %3,2 olarak belirlendi.
Gut Hastalığı Riskinde %12 Artış: Eklemlerde ürik asit kristallerinin birikmesiyle seyreden ağrılı romatizmal süreçte (gut hastalığı) göreceli bir risk artışı saptandı.
Osteomalazi (Kemik Yumuşaması) Riskinde 2,5 Kat Artış: Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu bu noktada ortaya çıktı. GLP-1 kullanan hastalarda kemiklerin yeterince mineralize olamaması sonucu yumuşaması (osteomalazi) oranı %2 iken,
kontrol grubunda bu oran sadece %0,1 düzeyinde kaldı.
Klinik Yaklaşım: Ne Yapmalıyız? Panik mi, Önlem mi?
Ortaya çıkan bu veriler kesinlikle tedavinin kesilmesi veya ilaçların bırakılması gerektiği anlamına gelmiyor. GLP-1 reseptör agonistleri kardiyometabolik sağlık, kan şekeri regülasyonu ve kilo yönetimi için hala çağımızın en güçlü tedavi alternatiflerinden biridir.
Buradaki temel amaç, hızlı kilo kaybı sürecinde yağ dokusu kaybedilirken kas ve kemik kütlesinin de korunmasını sağlayacak bütüncül ve koruyucu stratejileri devreye sokmaktır.
Hekim ve Diyetisyen İş Birliği ile Alınabilecek Önlemler
Kemik Yoğunluğu ve Mikrobesin Takibi: Özellikle osteoporoz veya gut öyküsü olan, menopoz sürecindeki riskli hastalarda düzenli kemik mineral yoğunluğu (DEXA) ölçümleri yapılmalı; D vitamini ve kalsiyum düzeyleri yakından izlenmelidir.
Makrobesin Optimizasyonu: İştahın bıçak gibi kesildiği bu süreçte yetersiz beslenmenin önüne geçilmeli, kemik matriksini desteklemek adına hastanın kilosuna uygun günlük kaliteli protein alımı eksiksiz planlanmalıdır
Doğru Egzersiz Reçetesi: Kemik mineralizasyonunu ve kas gücünü artırmanın en efektif yolu mekanik yüklenmedir. Hastaların klinik durumuna uygun direnç (ağırlık) ve kuvvet egzersizleri mutlaka yaşam tarzına dahil edilmelidir.
Özetle zayıflama iğneleriyle daha hafif ve sağlıklı bir kiloya ulaşırken, iskelet sistemlerinin gücünü korumayı ihmal etmemeliyiz. Tedavinin takibi, olası doz ayarları veya takviye planlamaları mutlaka multidisipliner bir klinik ekip iş birliğiyle yürütülmelidir.
Kaynakça
Wajahath M, ve ark. GLP Receptor Agonist Use is Associated with Increased Risk of Osteoporosis, Gout and Osteomalacia in Adults with Type 2 Diabetes and Obesity. Poster sunumu. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) Annual Meeting; 2026.
Haque H, ve ark. Rising Use of GLP-1 Agonists Across Common Orthopaedic Procedures and Their Association with Improved Postoperative Outcomes. Poster sunumu. American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) Annual Meeting; 2026.
Bariatric News. GLP-1 receptor agonist may increase long-term risks of osteoporosis. 10 Mart 2026.
